kjaftakindin

Nú styttist smám saman í það að ég þurfi að flytja á elliheimili ef mér endist ævin til – ætli það sé nokkuð mikið meira en svona 50 til 60 ár þangað til. Ekki hlakka ég til þess enda er það svo að á flestum þessum heimilum kenndum við elli vinnur mikið af erlendu vinnuafli því erfitt virðist að fá íslendinga til starfans í svona blússandi góðæri. Ekki hef ég út á útlenda starfsmenn að setja enda eru þeir að fylla upp í störf sem nauðsynlegt er að hafa fólk í og eru örugglega ekki síðri starfsmenn heldur en við frónverjar. Það sem ég kvíði fyrir eru samskiptin við þessa starfsmenn. Hvers eiga hinir eldri borgarar þessa lands að gjalda – geta ekki tjáð sig og þarfir sýnar við fólkið sem annast um það. Sumir jafnvel ringlaðir eða veikir og ófærir um að bjarga sér sjálfir og því algerlega upp á fólkið sem annast þau komið.

Bæði er það þannig að þeir öldnu fengu almennt ekki menntun í enskri tungu og svo var sjónvarp og alþjóðavæðing af skornum skammti í þá daga. En enska kæmi hvort sem er að litlum notum því samkvæmt því sem ég kemst næst koma erlendir starfsmenn sjaldnast frá enskumælandi löndum – líklegra er að þeir flytjist hingað í leit að betri lífskjörum og þá líklega frá vanþróaðri löndum þar sem menntun er ekki almenn og vestræn eða engilsaxnesk áhrif ekki eins sterk eða jafnvel ekki yfir höfuð vel liðinn.

Þetta á nú kannski eftir að breytast til hins betra á næstu 50 til 60 árum og munu samskiptin við erlenda starfsmenn, sem líklega verða fleirri þá, örugglega ganga betur fyrir sig. Það er þó ekki fullvíst því þótt að sú kynslóð sem ég tilheyri eigi ekki í nokkrum vandræðum með að tjá sig á enskri tungu er ekki víst að þeir sem hingað flytji frá fátækari löndum eigi jafn auðvelt með það.

Allt þetta væri hægt að koma í veg fyrir með ef þjóðir heimsins kæmu sér saman um að hafa sameiginlegt alheimstungumál sem sem flestir ættu auðvelt með að læra. Í okkar huga er enskan okkar annað tungumál en það er ekki svo allstaðar. Til að leysa þetta vandamál hafa nokkur alþjóðleg tungumál verið búin til og eitt það helst og „útbreiddasta“ er Esperanto.

Á vefsíðu Íslenska esperantosambandsins er hægt að finna upplýsingar um uppruna málsins og sögu ásamt því að taldir eru upp nokkrir „sölupunktar“ tungumálsins - þar er einnig að finna ókeypis gagnvirkt esperantonámskeið. Á vefsíðunni segir:

„Esperanto er tungumál sem búið var til af pólska augnlækninum L.L. Zamenhof (1859-1917) árið 1887, til þess að leysa tungumálavanda heimsbyggðarinnar. Málið er eitt margra sem búin hafa verið til í því skyni að verða hlutlaust alheimssamskiptamál, þ.e. mál sem allir kunna, en enginn hefur að móðurmáli.“

• Hvernig líst þér á tungumál, sem er mun auðveldara þau mál sem þú þekkir, en er þó engu síðra í notkun?

• Hvernig líst þér á tungumál með málfræði sem koma má fyrir á póstkorti, og aðeins þarf að kunna um 1000 orðstofna til þess að geta lesið biblíuna?

• Hvernig líst þér á tungumál, sem sérhver jarðarbúi getur lært með tiltölulega lítilli fyrirhöfn?

• Eða, með öðrum orðum, hvernig líst þér á esperanto

Já takk, mér líst bara vel á esperanto enda fórum við Halli vinur minn á námskeið hjá Íslenska esperantosambandinu á Skólavörðustíg fyrir nokkrum árum og var það þrælgaman enda auðvelt að ná tökum góðum tökum á málinum á skömmum tíma. En alheimstungumál verður nú það aldrei fyrr en allir læra það og þegar aðeins örfáar hræður geta talað esperanto klakklaust á hérna á Íslandi þá stefnir ekki í það verði mjög alheims.

En þetta er skemmtilegt engu að síður svo ég mæli með því að fólk kynni sér málið!

Fann þessa 12 ára gömlu úrklippu þegar ég var að fletta í gegnum gamalt myndaalbúm. Aftan á úrklippunni má sjá að Tómas Ingi Olrich var ennþá óbreyttur alþingismaður og Danshúsið var í Glæsibæ.

Nú höfum við fundið það sem kemst næst því að vera hverfispöbbinn okkar. Sá staður heitir Classic Rock og er staðsettur í Ármúla, sem er reyndar ekki í hverfinu en eins nálægt og hægt er.

Ef við löbbum niður í miðbæ og förum á fyrsta pöbbinn sem okkur líkar við, sem er Kaffi Vín á Laugavegi, þá eru það 2133.3 metrar sem við þurfum að punga út samkvæmt mælingu af Borgarvefsjánni.

En ef við löbbum á Classic Rock þá eru það aðeins 1156.2 metrar sem við þurfum að feta.

Reiknisdæmið er auðvelt: í hvert sinn sem okkur langar í kranabjór og förum á Classic Rock í Ármúla spörum við 977.2 metra eða svo gott sem heilan kílómeter. Það munar um minna.

Fyrir utan metrasparnaðinn og þrátt fyrir að Classic Rock flokkist sem „sportbar“ þá er þetta alveg hreint ágætur staður; nóg af plássi en samt kósý, hreinn, fínt afgreiðslufólk og það sem mestu skiptir: kaldur bjór. Jafnvel þótt að ég sé með heiftarlegt ofnæmi fyrir íþróttum í sjónvarpi, hvaða nöfnum sem það kallast, get ég vel setið þarna inni og spjallað og drukkið bjór afslappaður og ánægður enda er spiluð góð tónlist og fótboltaáreitinu haldið í algeru lágmarki. Við komust líka að því að þeir sýna Ædolið í beinni á breiðtjaldi hvert föstudagskvöld þannig að ef fólk vill hitta okkur á föstudögum í vetur þá vitið þið hér með hvar við verðum niðurkomin.

Okkur Bjarna rak í rogastans í gærkveldi…

Í fréttum Ríkissjónvarpsins í gærkveldi var verið að fjalla um launamál og manneklu leikskólanna og sagt frá því að enn vanti rúmlega 100 ófaglærða starfsmenn en til að ráða bug á manneklunni eigi að ráða fólk af atvinnuleysisskrá. Ekkert nema gott um það að segja… þangað til tekið var viðtal við Steinunni Valdísi Óskarsdóttur borgarstjóra Reykjavíkur um málið þar sem hún segir orðrétt:

“Það er verið að vinna hér að ákveðnum aðgerðum sem að stuðla að því að bjóða til að mynda konum sem eru á atvinnuleysisskrá störf hjá okkur og starfsþjálfun og ýmislegt annað en það verður kynnt á fimmtudaginn.”

Ekki veit ég hvernig jafnréttisstefnan er hjá R-listanum en ég hélt við værum komin lengra en þetta í jafnréttismálum á Íslandi.

Í mastersnáminu út í Englandi voru með mér í bekk 5 grikkir. Held ég ennþá einhverju sambandi við nokkur þeirra og í einu af tölvupóstskeyti frá þeim tilkynntu þau mér með miklu stolti að þau drykkju sko íslenskan Ursus vodka þegar þau færu á djammið.

Ég kom algerlega af fjöllum enda aldrei séð eða heyrt um íslenskan Ursus vodka. Eftir smá Google leit þá kom þó í ljós að téður Ursus vodki er framleiddur í Hollandi eftir íslenskri uppskrift sem þetta framleiðslufyrirtækið keypti til sín. Semsagt upprunin á Íslandi, framleiddur í Hollandi og drukkin í Grikklandi. Svo til að loka hringnum þá fengu Grikkirnir Íslendinga til að búa til sjónvarpsauglýsingu fyrir drykkinn rauða.

Hér er slóð á sjónvarpsauglýsingarnar á vef Ursus.

Samkvæmt SagaFilm (framleiðendi auglýsinganna) þá var lagt út með að gera íslenskar auglýsingar með grískri stemmningu. Dæmi hver fyrir sig hvort það hafi lukkast.

Hér eru svo fjórar prentauglýsingar.

Allar klisjur um Ísland eru dregnar upp í markaðssetningu Ursus, meira að segja með Ísbirni merkimiða flöskunnar. Vantar bara björklega eskimóa í snjóhúsum að semja tónlist á hvalspik og selshúðir. En þrátt fyrir það (kannski vegna þess?) er hinn „alíslenski“ Ursus vodki sá vinsælasti í Grikklandi enda varla annað hægt með svona slagorð: „Ursus – the surprise from Iceland“.

Talandi um áfengi þá gengur krækiberjavínið hægt og rólega, framleiðslan stefnir ekki í að verða tilbúin fyrir jól sökum hægrar gerjunar (hún er ekki einu sinni hálfnuð). En það er búið að fleyta drykknum á annan kút og skilja þannig vínið frá berjahratinu. Nú er bara að bíða og bíða og bíða eftir að gerjunin klárast svo hægt sé að skella þessu á flöskur.

Eitt þeirra námskeiða sem ég sæki í Háskólanum heitir “inngangur að safnafræði” (ég veit… hljómar rosalega spennandi). Í námskeiðið eru 27 nemendur skráðir en einhverra hluta vegna mæta alltaf mjög fáir, í fyrsta tímanum voru einungis 6 nemendur sem mættu og 3 kennarar sem er ekki algengt hlutfall í HÍ. Þetta er eitthvað aðeins farið að aukast enn ekki mikið þó. Fór í 3. tímann minn á föstudaginn, þá var Árbæjarsafnið heimsótt og mér til mikillar furðu og ánægju hitti ég Fjólu þar og kom í ljós að hún er skráð í sama námskeiðið svo það verður fjör hjá okkur í vetur. Hef ekki verið með henni í tímum síðan í gaggó.

Sænskt bókasafn hefur tekið upp á þeirra skemmtilegu nýbreytni að lána út ekki aðeins bækur heldur lifandi fólk. Þetta fer þannig fram að hægt er að velja fólk með mismunandi bakgrunn, þjóðerni, starfsvettvang og (trúar/)skoðanir eins og til dæmis Múslima, lesbíu, blindan mann, dýraverndunarsinna, Dana, blaðamann osfrv. Þá er rætt við þann sem valinn er í notalegu umhverfi og mun sá og hinn sami svara öllum þeim spurningum á 45 mín. sem brennur á fólki. Boðið er upp á kaffi og þægilegt andrúmsloft og er þetta gert til að koma í veg fyrir fordóma eða a.m.k tilraun til að minnka þá. Þessi hugmynd var fyrst kynnt á Hróaskilduhátíðinni í Danmörku árið 2000 og síðan þá hafa lönd eins og Noregur, Portúgal og Ungverjaland prófað þetta á bókasöfnum hjá sér. Þetta er þrælsniðugt. Ef þetta væri til staðar á Íslandi myndi ég ekki hika við að nýta mér þetta. Hvers konar fólk myndi maður velja sér til að tala við? ég held að ég myndi helst velja fólk með öfgafullar skoðanir og komast inn í þeirra hugarheim. Ég yrði a.m.k tíðari gestur bókasafna en ég er í dag.

Það eru greinilega ákveðin tímamót í mínu lífi og svona tímamótum fylgja ákveðið vandamál sem ég hef verið að lenda í undanfarna mánuði, vandamál sem ég hef ekki kynnst áður.

Vandamálið er ekki stórvægilegt en merkilegt engu að síður og snýst um hvað ég á að kalla Dagbjörtu þegar ekki er viðeigandi að nota nafnið hennar eins og í samtölum við fólk sem ekki þekkir hana. Sem dæmi ef ég er t.d. að vesenast eitthvað í skattamálum, LÍN, íbúðarmálum eða eitthvað sem kemur okkur báðum við eða á samtal við vinnufélaga eða kunningja sem ekki hafa hitt hana þá er varla hægt nota nafnið hennar því þá ertu að tala eins og viðkomandi þekki hana. Hef aðeins verið að velta þessu fyrir mér og hef því skoðað og metið þau orð sem í boði eru til að fá niðurstöðu um hvaða orð er hentugast í stöðunni.

Þau orð sem í boði eru:

1) Kærasta kærustu, kærustur KVK • unnusta • kona sem e-r er í (óráðnu) ástarsambandi við.
Þar sem við erum búin að vera saman í meira en 5 ára og búin að búa saman í næstum 2 ár þá finnst mér þessi orð kærasta og kærasti ekki eiga við lengur enda er varla hægt að segja að við séum í „óráðnu“ sambandi. Þetta er kannski meira fyrir yngri sambönd og/eða yngra fólk – dálítið unglingslegt orð.

Niðurstaða: Er ekki að virka.

2) Sambýliskona KVK 1 kona sem býr á sama bæ (sömu jörð), í sama húsi eða í sömu íbúð (og sá sem um er rætt) 2 kona sem býr með maka í sambúð (ekki hjónabandi).
Þó þetta orð sé það sem, samkvæmt skilgreiningunni, eigi kannski einna best við finnst mér það alveg hræðilegt. Í fyrsta lagi eru sambýli eitthvað sem við búum sem betur fer ekki á og þegar ég heyri fólk tala um sambýliskonu eða mann þá dettur mér strax í hug fráskilið fólk á miðjum aldri sem tekur saman en á börn, flækjur og vandamál sem hanga með úr fyrri samböndum.

Niðurstaða: Er ekki að virka.

3) Eiginkona. KVK • gift kona, kona e-s.
Er augljóslega ekki hægt að nota þetta þar sem við erum ekki gift og það er líka eitthvað skrýtið við að vera ekki orðin þrítugur að vera eiginkona eða eiginmaður. Ef svo vildi til að við værum gift þá myndi ég ekki nota þetta orð og leyfi ég mér að efast um að margir á okkar aldri geri það. Hvernig er svo hægt í jafnréttisþjóðfélagi að vera eiginkona eða eiginmaður einhvers – að vera eign einhvers annars.

Niðurstaða: Er ekki að virka.

4) Maki –a, -ar KK annað hjóna eða sambúðarfólks.
Þetta er það orð sem er enn sem komið er hvað skárst en er þó mjög skrýtið í framburði og í samtölum við fólk.

Niðurstaða: Er ekki að virka.

5) Unnusta unnöstu, unnöstur KVK
Íslenska orðabókin kemur ekki með neina túlkun á orðinu en líklegt þykir mér að það sé tengt unnandi sem þýðir „sá sem ann, aðdáandi“. Þetta er vanmetið og jafnvel of lítið notað orð sem hefur ákveðin sjarma og fetar einhvern skemmtilegan milliveg milli unglinslegs og fullorðinslegs og ætti því að vera hið fullkomna orð fyrir okkur millibilsfólkið.

Niðurstaða: Þetta orð virkar best af öllum ofantöldum og ætla ég að tileinka mér það í ríkara mæli í samtölum framtíðarinnar - nema einhver hafi tillögu að betri orði.

Aftan á fimmtudagsblaði allra landsmanna, Morgunblaðinu, er skemmtileg grein.

Hún fjallar um hjónin Ólaf og Svanhildi sem eiga köttinn Krúsílíus. Fréttin er sú að þau eiga sumarhús á Ströndum og hafa alltaf tekið hann Krúsílíus með sér, þangað til fyrir þremur árum er hann strauk. Sást hann ekki meir þrátt fyrir að leitað væri að honum. Voru þau þá viss um að hann hefði gerst villiköttur og að þau myndu aldrei sjá hann aftur nema hvað í fyrra og hitteðfyrr sást til hans af refa- og minnkveiðimönnum. Þau brugðu á það ráð að skilja eftir mat handa honum til að venja hann á komu sína að bústaðnum og svo í sumar settu þau upp minnkagildru til að reyna að handsama hann. Það heppnaðist, kötturinn reyndist meira að segja ennþá muna eftir eigendum sínum og er bara hinn ljúfasti húsköttur þrátt fyrir villikattalífernið.

Í síðustu málsgreininni segir: “Læðan Doppa er ekki eins hress með heimkomu Krúsílíusar og vill sem minnst af honum vita, en hún kom inn á heimilið fyrir tveimur árum, þegar hjónin voru orðin úrkula vonar um að finna hann á lífi.”

Greinin endar svo á beinni tilvitnun í eiginkonuna hana Svanhildi: „Við vorum meira að segja búin að fara til miðils sem sagðist hafa séð hann í himnaríki, en það var greinilega ekki rétt.“

Ég rakst á grein í Fréttablaðinu um daginn þar sem fjallað var um blaðið Cosmopolitan sem var að fagna 40 ára starfsafmæli sínu. Þar er því haldið á lofti að stefna blaðsins hafi ekkert breyst í gegnum árin. Orðrétt segir í greininni að “Cosmopolitan sagði konum að vera óhræddar við að lifa lífinu og skilaboðin voru skýr – “Þú þarft ekki mann til að hjálpa þér að fá það sem þú vilt úr lífinu. Þú getur gert þetta sjálf.”"

Með greininni fylgir mynd af tveimur forsíðum blaðsins. Þar eru forsíðumyndir af kynþokkafullum stúlkum í flegnum hlírabolum og ýmsar fyrirsagnir eins og: “cellulite cure, sexy for less, make him feel like MR. BIG, never-fail foreplay moves,” Ritstjóri blaðsins segir þó “…stefna Cosmopolitan hefur alltaf verið sú sama, að hjálpa konum að finna aukið öryggi og vera sjálfstæðar. En hvað er að því að vera líka falleg, kynæsandi og kunna á karlmenn?”

Stefnan er skýr - að efla sjálfstraust og öryggi kvenna og senda þau skilaboð að þær geti fengið það sem þær vilja úr lífinu án karlmanns. En samkvæmt innihaldi blaðsins virðist sem þær þurfi einmitt mann til þess því annars væri blaðið varla uppfullt af ráðum til að gleðja karlmenn á svo endalusan máta og lítið fjallað um aðra hluti nema kannski hvernig þú eigir að missa 5 kg á viku og losna við appelsínuhúðina.

Þeim finnst sennilega ekki hljóma eins vel að segja stefnu blaðsins snúast um það að kenna konum að vera fallegar, kynæsandi og kunna á karlmenn…

Í gærkvöld fórum við á viðburð á Café Cultura í Alþjóðahúsinu sem kallast heimspekikaffihús.

Vorum við á báðum áttum hvort við ættum að vera að fara því líklega væri þetta þröngur hópur fræðimanna að tala um heimspekileg málefni út frá fræðilegri heimspeki sem er óskiljanleg áhugamönnum. Svo reyndist ekki vera.

Þetta leit nú samt ekki vel út því er við komum sátu sex manns við borð að spjalla saman - við létum samt bara vaða og fengum okkur sæti. Það sem gaf okkur kjarkinn til þess var að þetta var auglýst þannig að allir væru velkomnir og engin væri tilneyddur til að tala - sem reyndist vera rétt.

Róbert Jack, hversdagsheimspekingur og MA-nemi í heimspeki við Hugvísindadeild Háskóla Íslands, stendur fyrir þessum kvöldum og er sá sem stjórnar umræðunni, heldur henni gangandi og kemur með viðeigandi spurningar um viðfangsefnið sem í þetta skiptið var „er eitthvað sem ætti ekki að tala um?“.

Eftir að formlegum umræðum var lokið og flestir höfðu yfirgefið staðinn greip Dagbjört téðan Róbert Jack og Egil nokkurn sem er umsjónamaður Heimspekivefsins til að spyrja þá út frá heimspekilegu sjónarhorni um hina áleitnu spurningu hvort ástin sé til og hvort hún sé ekki í raun bara hormónar en ekki eitthvað yfirnáttúrlegt og óútskýranlegt fyrirbrigði, þ.e. hvort þetta byrjaði ekki bara með hormónum sem síðar væri skipt út fyrir andlega og líkamlega fíkn sem erfitt væri að losna við. Þeir komu með skemmtilegt sjónarhorn á viðfangsefnið og áttum við skemmtilegar samræður þangað til að þeir sluppu úr greipum okkar og flúðu heim á leið.

Þetta var allt hin allra besta skemmtun og alls ekki of fræðilegt enda um hversdagsheimspeki að ræða. Við Dagbjört ætlum okkar að vera fastir gestir á þessum kvöldum í vetur sem yfirleitt eru fyrsta þriðjudag í hverjum mánuði.

Hvetjum við alla sem hafa áhuga á hversdagsheimspeki að mæta.